تحقیق در مورد باذِل مشهدی

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

دسته بندی : وورد

نوع فایل :  .docx ( قابل ويرايش و آماده پرينت )

تعداد صفحه : 3 صفحه

 قسمتی از متن .docx : 

‏باذِل‏ ‏مشهدی‏ ‏،‏ ‏میرزامحمد‏ ‏رفیع‏ ‏معروف‏ ‏به‏ ‏رفیع‏ ‏خان‏ ‏و‏ ‏متخلص‏ ‏به‏ ‏باذل‏ ‏،‏ ‏از‏ ‏امرا‏ ‏و‏ ‏پارسی‏ ‏گویان‏ ‏شبه‏ ‏قارة‏ ‏هند‏ ‏در‏ ‏قرون‏ ‏یازدهم‏ ‏و‏ ‏دوازدهم‏ . ‏او‏ ‏خود‏ ‏را‏ ‏از‏ ‏احفاد‏ ‏خواجه‏ ‏شمس‏ ‏الدین‏ ‏محمد‏ ‏صاحب‏ ‏دیوان‏ ‏جوینی‏ * ‏می‏ ‏دانست‏ . ‏پدرش‏ ‏میرزا‏ ‏محمود‏ ‏مشهدی‏ ‏به‏ ‏روزگار‏ ‏شاهجهان‏ (‏حک‏ : 1037 ‏ـ‏ 1068) ‏از‏ ‏مشهد‏ ‏به‏ ‏هندوستان‏ ‏رفت‏ ‏و‏ ‏در‏ ‏حکومت‏ ‏شاهجهان‏ ‏به‏ ‏مقاماتی‏ ‏دست‏ ‏یافت‏ . ‏محله‏ ‏های‏ ‏محمود‏ ‏پوره‏ ‏در‏ ‏شهرهای‏ ‏اورنگ‏ ‏آباد‏ ‏و‏ ‏برهانپور‏ ‏به‏ ‏نام‏ ‏اوست‏ ‏و‏ ‏قبرش‏ ‏نیز‏ ‏در‏ ‏محمود‏ ‏پورة‏ ‏برهانپور‏ ‏واقع‏ ‏است‏ . ‏عموی‏ ‏باذل‏ ‏،‏ ‏میرزا‏ ‏محمد‏ ‏طاهر‏ ‏ملقب‏ ‏به‏ ‏وزیرخان‏ (‏متوفی‏ 1083)‏،‏ ‏نیز‏ ‏در‏ ‏همان‏ ‏عهد‏ ‏به‏ ‏هند‏ ‏رفت‏ ‏و‏ ‏در‏ ‏ایام‏ ‏شاهزادگی‏ ‏اورنگ‏ ‏زیب‏ ‏عالمگیر‏ (‏حک‏: 1068 ‏ـ‏ 1118) ‏مقرّبِ‏ ‏او‏ ‏بوده‏ ‏است‏ . ‏بعداً‏ ‏عالمگیر‏ ‏او‏ ‏را‏ ‏به‏ ‏ترتیب‏ ‏به‏ ‏صوبه‏ ‏داری‏ ‏برهانپور‏ ‏و‏ ‏اکبرآباد‏ ‏و‏ ‏مالوه‏ ‏منصوب‏ ‏کرد‏. ‏عموی‏ ‏دیگر‏ ‏باذل‏ ‏،‏ ‏میرزا‏ ‏جعفر‏ ‏سروقد،‏ ‏در‏ ‏مشهد‏ ‏مدرسه‏ ‏داشت‏ ‏؛‏ ‏اما‏ ‏سه‏ ‏پسر‏ ‏او،‏ ‏نورالدین‏ ‏محمدخان‏ (‏متوفی‏ 1126) ‏و‏ ‏فخرالدین‏ ‏محمدخان‏ (‏متوفی‏ 1139) ‏و‏ ‏کفایت‏ ‏خان‏ ‏،‏ ‏به‏ ‏هند‏ ‏رفتند‏ ‏و‏ ‏به‏ ‏خدمات‏ ‏دیوانی‏ ‏پرداختند‏.

‏باذل‏ ‏در‏ ‏شاهجهان‏ ‏آباد‏ (‏دهلی‏ ‏کنونی‏ ) ‏زاده‏ ‏شد‏. ‏نخست‏ ‏،‏ ‏نزد‏ ‏شاهزاده‏ ‏معزالدین‏ ‏،‏ ‏فرزند‏ ‏عالمگیر،‏ ‏به‏ ‏شغل‏ ‏دیوانی‏ ‏پرداخت‏ . ‏سپس‏ ‏،‏ ‏از‏ ‏سوی‏ ‏عالمگیر،‏ ‏حاکم‏ ‏بانْس‏ ‏بَریلی‏ ‏و‏ ‏بعد‏ ‏مأمور‏ ‏حراست‏ ‏قلعة‏ ‏گوالیار‏ ‏شد،‏ ‏اما‏ ‏پس‏ ‏از‏ ‏وفات‏ ‏عالمگیر‏ (1118) ‏از‏ ‏خدمت‏ ‏عزل‏ ‏شده‏ ‏و‏ ‏در‏ ‏دهلی‏ ‏عزلت‏ ‏اختیار‏ ‏کرد‏ ‏و‏ ‏در‏ 1123 ‏در‏ ‏همانجا‏ ‏درگذشت‏ . ‏او‏ ‏مردی‏ ‏بود‏ ‏متصف‏ ‏با‏ ‏فضایل‏ ‏اخلاقی‏ ‏که‏ ‏به‏ ‏برآوردن‏ ‏نیاز‏ ‏مردم‏ ‏اهتمام‏ ‏داشت‏ . ‏شهرتش‏ ‏بیشتر‏ ‏به‏ ‏سبب‏ ‏شاعری‏ ‏و‏ ‏سرودن‏ ‏حملة‏ ‏حیدری‏ ‏است‏ .

‏باذل‏ ‏با‏ ‏ناصر‏ ‏علی‏ ‏سرهندی‏ * (‏متوفی‏ 1108)‏،‏ ‏شاعر‏ ‏نامدار‏ ‏آن‏ ‏روزگار،‏ ‏مصاحبت‏ ‏داشت‏ . ‏اما‏ ‏سرهندی‏ ‏او‏ ‏را‏ ‏در‏ ‏مجلس‏ ‏خود‏ ‏استهزا‏ ‏کرد‏. ‏سراج‏ ‏الدین‏ ‏علی‏ ‏خان‏ ‏آرزو‏ * ‏شاهجهان‏ ‏آبادی‏

‏(1099‏ـ‏1169) ‏نیز‏ ‏در‏ ‏هفده‏ ‏سالگی‏ ‏در‏ ‏گوالیار‏ ‏با‏ ‏او‏ ‏ملاقات‏ ‏کرده‏ ‏است‏ . ‏باذل‏ ‏غزل‏ ‏و‏ ‏مثنوی‏ ‏می‏ ‏سرود‏ ‏و‏ ‏غزلهایش‏ ‏در‏ ‏تذکره‏ ‏هایی‏ ‏که‏ ‏شرح‏ ‏حال‏ ‏او‏ ‏را‏ ‏آورده‏ ‏اند‏ ‏نقل‏ ‏شده‏ ‏است‏ .

‏آثار‏: 1) ‏انشای‏ ‏باذل‏ ‏،‏ ‏نمونة‏ ‏نثر‏ ‏فارسی‏ ‏اوست‏ ‏که‏ ‏میرعلیرضا‏ ‏حسینی‏ ‏سبزواری‏ ‏و‏ ‏جعفر‏ ‏سیّاح‏ ‏در‏ ‏بیاض‏ ‏مشترک‏ ‏خود‏ (‏تألیف‏ 1087‏ـ‏1089 ‏در‏ ‏برهانپور‏) ‏آورده‏ ‏اند‏. ‏نسخة‏ ‏خطّی‏ ‏این‏ ‏بیاض‏ ‏در‏ ‏موزة‏ ‏ملی‏ ‏پاکستان‏ ‏،‏ ‏کراچی‏ ‏به‏ ‏شمارة‏ 266‏ـ‏1963‏،‏ N. M‏. ‏موجود‏ ‏است‏ ‏؛‏ 2) ‏اعتقادیه‏ ‏،‏ ‏منظومه‏ ‏ای‏ ‏در‏ ‏پانزده‏ ‏بند‏ ‏در‏ ‏حمد‏ ‏خدا‏ ‏و‏ ‏نعت‏ ‏رسول‏ ‏اکرم‏ ‏،‏ ‏صلّی‏ ‏اللّه‏ ‏علیه‏ ‏وآله‏ ‏وسلّم‏ ‏،‏ ‏که‏ ‏درآن‏ ‏بیاض‏ (‏ص‏ 493 ‏ـ‏ 498) ‏نقل‏ ‏شده‏ ‏است‏ ‏؛‏ 3) ‏دیوان‏ ‏باذل‏ ‏که‏ ‏به‏ ‏گفتة‏ ‏ایمان‏ (‏متوفی‏ 1226) ‏پر‏ ‏از‏ ‏اشعار‏ ‏دلپذیر‏ ‏بوده‏ ‏است‏ (‏ص‏ 110). ‏آنچه‏ ‏در‏ ‏فهرس‏ ‏المخطوطات‏ ‏الفارسیه‏ ‏،‏ (‏ج‏ 2‏،‏ ‏ص‏ 72)‏،‏ ‏به‏ ‏عنوان‏ ‏کلیات‏ ‏باذل‏ ‏مشهدی‏ ‏آمده‏ ‏است‏ ‏،‏ ‏با‏ ‏کلیات‏ ‏میرزامحمد‏ ‏رفیع‏ ‏سودای‏ ‏شاهجهان‏ ‏آبادی‏ (1125‏ـ‏1195) ‏مطابقت‏ ‏دارد‏ (‏رجوع‏ ‏کنید‏ ‏به‏ ‏سودای‏ ‏شاهجهان‏ ‏آبادی‏ ‏،‏ ‏ج‏ 2‏،‏ ‏ص‏ 3). 4) ‏حملة‏ ‏حیدری‏ ‏،‏ ‏معروفترین‏ ‏اثر‏ ‏او،‏ ‏حماسه‏ ‏ای‏ ‏دینی‏ ‏است‏ ‏در‏ ‏سیرة‏ ‏حضرت‏ ‏رسول‏ ‏اکرم‏ ‏،‏ ‏صلّی‏ ‏اللّه‏ ‏علیه‏ ‏وآله‏ ‏وسلّم‏ ‏،‏ ‏و‏ ‏خلفای‏ ‏راشدین‏ ‏تا‏ ‏پایان‏ ‏خلافت‏ ‏عثمان‏ ‏بن‏ ‏عفان‏ ‏که‏ ‏به‏ ‏تقلید‏ ‏شاهنامة‏ ‏فردوسی‏ ‏به‏ ‏بحر‏ ‏متقارب‏ ‏سروده‏ ‏شده‏ ‏است‏ . ‏این‏ ‏اثر،‏ ‏روایت‏ ‏منظوم‏ ‏معارج‏ ‏النبوة‏ ‏فی‏ ‏مدارج‏ ‏الفتوة‏ ‏تألیف‏ ‏معین‏ ‏الدین‏ ‏فراهی‏ ‏در‏ 907 ‏است‏ ‏و‏ ‏مفاد‏ ‏بسیاری‏ ‏از‏ ‏احادیث‏ ‏نبوی‏ ‏در‏ ‏آن‏ ‏مندرج‏ ‏است‏ . ‏تعداد‏ ‏ابیات‏ ‏آن‏ ‏را‏ ‏از‏ 000 ‏،‏ 28 ‏تا‏ 000 ‏،‏ 90 ‏ذکر‏ ‏کرده‏ ‏اند؛‏ ‏اما‏ ‏قولِ‏ ‏صاحبِ‏ ‏کلمات‏ ‏الشعرا‏ ‏،‏ ‏که‏ ‏آن‏ ‏را‏ ‏در‏ ‏حدود‏ 000 ‏،‏ 40 ‏می‏ ‏داند،‏ ‏مقبولتر‏ ‏است‏ ‏زیرا‏ ‏این‏ ‏تذکره‏ ‏در‏ ‏زمان‏ ‏حیات‏ ‏باذل‏ (‏ح‏ 1115)‏،‏ ‏تألیف‏ ‏شده‏ ‏است‏ ‏و‏ ‏تا‏ ‏آن‏ ‏زمان‏ ‏هنوز‏ ‏تکمله‏ ‏ای‏ ‏برای‏ ‏حملة‏ ‏حیدری‏ ‏سروده‏ ‏نشده‏ ‏بود‏. ‏تاریخ

‏ ‏دقیق‏ ‏آغاز‏ ‏و‏ ‏اتمام‏ ‏سرودن‏ ‏این‏ ‏منظومه‏ ‏مشخص‏ ‏نیست‏ . ‏اته‏ (‏ج‏ 1‏،‏ ‏ش‏ 900)‏،‏ ‏به‏ ‏استناد‏ ‏قول‏ ‏ویلهلم‏ ‏پرچ‏ (‏فهرست‏ ‏برلین‏ ‏،‏ ‏ص‏ 534) ‏می‏ ‏نویسد‏ ‏که‏ ‏باذل‏ ‏پنجاه‏ ‏سال‏ ‏به‏ ‏سرودن‏ ‏آن‏ ‏مشغول‏ ‏بوده‏ ‏و‏ ‏کار‏ ‏او‏ ‏در‏ 1119 ‏به‏ ‏پایان‏ ‏رسیده‏ ‏است‏ . ‏اما‏ ‏باید‏ ‏در‏ ‏نظر‏ ‏داشت‏ ‏که‏ ‏پیش‏ ‏از‏ ‏آن‏ ‏،‏ ‏مؤلف‏ ‏کتاب‏ ‏کلمات‏ ‏الشعرا‏ ‏به‏ ‏این‏ ‏مثنوی‏ ‏هم‏ ‏طوری‏ ‏اشاره‏ ‏کرده‏ ‏که‏ ‏گویی‏ ‏تا‏ ‏آن‏ ‏زمان‏ ‏به‏ ‏اتمام‏ ‏رسیده‏ ‏بوده‏ ‏است‏ (‏سرخوش‏ ‏،‏ ‏ص‏ 10 ‏ـ‏ 11). ‏وقتی‏ ‏که‏ ‏آرزو‏ ‏شاهجهان‏ ‏آبادی‏ ‏در‏ ‏حدود‏ 1116 ‏باذل‏ ‏را‏ ‏در‏ ‏گوالیار‏ ‏دید،‏ ‏او‏ ‏مشغول‏ ‏سرودن‏ ‏این‏ ‏مثنوی‏ ‏بود‏ ( ‏مجمع‏ ‏النفائس‏ ). ‏این‏ ‏مثنوی‏ ‏در‏ ‏قلمرو‏ ‏زبان‏ ‏فارسی‏ ‏،‏ ‏بویژه‏ ‏در‏ ‏جامعة‏ ‏شیعیان‏ ‏،‏ ‏بسیار‏ ‏شایع‏ ‏بوده‏ ‏و‏ ‏در‏ ‏امام‏ ‏باره‏ (‏حسینیه‏ )‏های‏ ‏هندوستان‏ ‏به‏ ‏عنوان‏ ‏کتاب‏ ‏روضه‏ ‏خوانده‏ ‏می‏ ‏شده‏ ‏است‏ (‏صبا،‏ ‏ص‏ 324‏،‏ ‏ذیل‏ ‏ترجمة‏ ‏میرزاآقاجان‏ ‏زائر‏ ‏لکهنوی‏ ‏که‏ ‏از‏ ‏احفاد‏ ‏باذل‏ ‏و‏ ‏در‏ ‏زمرة‏ ‏کتابخوانان‏ ‏و‏ ‏روضه‏ ‏خوانان‏ ‏لکهنو‏ ‏بود‏ ‏و‏ ‏حملة‏ ‏حیدری‏ ‏را‏ ‏خوب‏ ‏می‏ ‏خواند‏). ‏کثرت‏ ‏نسخ‏ ‏خطّی‏ ‏آن‏ ‏در‏ ‏کتابخانه‏ ‏های‏ ‏جهان‏ ‏نیز‏ ‏مؤید‏ ‏رواج‏ ‏آن‏ ‏است‏ . ‏حملة‏ ‏حیدری‏ ‏سه‏ ‏بار‏ ‏در‏ ‏هندوستان‏ ‏و‏ ‏یک‏ ‏بار‏ ‏در‏ ‏ایران‏ ‏چاپ‏ ‏شده‏ ‏است‏ . ‏علی‏ ‏ابراهیم‏ ‏خان‏ ‏خلیل‏ (‏متوفی‏ 1208) ‏در‏ ‏خلاصة‏ ‏الکلام‏ ‏،‏ ‏که‏ ‏تذکرة‏ ‏مثنویات‏ ‏است‏ ‏،‏ ‏گزیدة‏ ‏آن‏ ‏را‏ ‏آورده‏ ‏است‏ . ‏دو‏ ‏مثنوی‏ ‏دیگر‏ ‏نیز‏ ‏با‏ ‏همین‏ ‏عنوان‏ ‏و‏ ‏در‏ ‏همین‏ ‏موضوع‏ ‏،‏ ‏یکی‏ ‏سرودة‏ ‏ملاّ‏ ‏بمان‏ ‏علی‏ ‏راجی‏ ‏کرمانی‏ (‏متوفی‏ 1237‏ـ‏1241) ‏و‏ ‏دیگری‏ ‏ازگل‏ ‏احمد،‏ ‏چاپ‏ ‏شده‏ ‏است‏ (‏مشار،‏ ‏ج‏ 2‏،‏ ‏ص‏ 1821‏ـ‏1822).

‏چون‏ ‏منظومة‏ ‏باذل‏ ‏ناتمام‏ ‏مانده‏ ‏بود،‏ ‏پس‏ ‏از‏ ‏او‏ ‏شاعران‏ ‏دیگر‏ ‏به‏ ‏تکمیل‏ ‏آن‏ ‏پرداختند‏ ‏و‏ ‏وقایع‏ ‏عهد‏ ‏خلافت‏ ‏و‏ ‏جنگهای‏ ‏حضرت‏ ‏علی‏ ‏،‏ ‏علیه‏ ‏السّلام‏ ‏،‏ ‏را‏ ‏سرودند‏ ‏و‏ ‏بر‏ ‏آن‏ ‏افزودند‏. ‏از‏ ‏این‏ ‏گونه‏ ‏افزوده‏ ‏ها‏ ‏و‏ ‏نظیره‏ ‏ها‏ ‏مثنویهایی‏ ‏در‏ ‏دست‏ ‏است‏ : 1) ‏از‏ ‏سید‏ ‏ابوطالب‏ ‏فندرسکی‏ ‏اصفهانی‏ ‏،‏ ‏معاصر‏ ‏شاه‏ ‏سلیمان‏ ‏صفوی‏ ‏،‏ ‏زنده‏ ‏در‏ 1124‏،‏ ‏در‏ 000 ‏،‏ 5 ‏بیت‏ ‏،‏ ‏دربارة