آسيب‏شناسى دين در سيره علوى

 30 صفحه

یک نمونه پروژه دروس معارف به صورت کامل با ذکر منابع و مراجع در فرمت WORD آماده دانلود می باشد.

مقدمه

دين به عنوان يك واقعيت، موضوع تحقيق‏هاى گوناگون در هر يك از رشته‏هاى مختلف علوم مى‏باشد.تلاش‏هاى علمى متكلمان، فيلسوفان، مورخان درباره دين و قلمرو آن، بيانگر اين ادعاست.نوشتار حاضر با رويكرد جامعه‏شناختى، تلاشى اندك در راستاى پاسخ به اين سؤال است كه «از منظر على عليه السلام چه عوامل و متغيرهايى موجب آسيب‏ديدگى دين مى‏شود؟» لازم است مقدمتا، دو مفهوم «دين‏» و «آسيب‏» هاى آن تعريف شوند:

دين ابعاد گوناگون و متعددى را شامل مى‏شود كه به طور خلاصه عبارتند از:

الف.نفس‏الامرى: دين به عنوان يك واقعيت دربرگيرنده بخشى از «علم الهى‏» است و به همين جهت ازلى و ابدى است و هيچ‏گونه تغيير و تحول و يا تناقضى در مجموعه آن راه ندارد چه رسد به آن‏كه با آسيب رو به رو گردد. (1)

ب.مستند: از آنجا كه خالق يكتا خواهان سعادت و كمال بشر است و «دين نفس الامرى‏» متضمن آن است و بشر از راه‏هاى عادى نمى‏توانسته بدان دست‏يابد، خداوند انبيا و اوليا و متون مقدس آسمانى را فرستاد تا پل ارتباطى بين خدا و بندگان بوده و زمينه تعالى و كمال انسان را فراهم كند.براى آن كه تفاسير متعدد و قرائت‏هاى متناقض با دين در آن راه نيابد، معيارهاى خاصى را براى تفسير دين معرفى نموده تا مفسرين و فقيهان براساس آن معيارها، دين را براى مؤمنان معرفى كنند; چه درغير اين صورت، انسان‏ها به فرامين و دستورهاى الهى دسترسى نخواهند داشت و در نتيجه، هر كسى به فراخور فهم خويش تفسيرى از خدا و معتقدات دينى ارائه خواهد نمود كه با حقيقت دين ناسازگار مى‏افتد.

ج.عينى: لايه و سطح ديگرى كه مى‏توان در نظر گرفت، دين در باور مؤمنان است كه التزام‏هاى ذهنى و عملى اعضاى جامعه دينى را شامل مى‏شود.چه بسا مواردى موجب گردد كه شهروندان التزام خود را نسبت‏به دين از دست‏بدهند; هر چند دين به معناى دوم آن، هم‏چنان دست نخورده باقى بماند.

منظور از «آسيب‏» هاى دين، عوامل و متغيرهايى است كه موجب مى‏شود دين مستند و يا عينى از اصول اوليه خود فاصله گرفته و در تفسير و در تحقق آن، برخلاف آن حقيقت واحد گام برداشته شود.بنابراين، آسيب‏شناسى دين كشف عوامل و متغيرهايى است كه موجب مى‏شود دين از محتواى موردنظر و يا روش‏هاى مقبول دست‏يابى به آن فاصله گرفته، دچار انحراف و بى‏راهه گردد.

بديهى است كه «دين نفس‏الامرى‏» نمى‏تواند آسيب‏پذير باشد; زيرا هيچ تغيير و دگرگونى در آن راه ندارد.اما در سطوح دوم و سوم دين، آسيب‏ديدگى امكان‏پذير است; زيرا ممكن است تفاسيرى مخالف با آن حقيقت اوليه ارائه گردد و با برخى زمينه‏هاى نظرى، سياسى و اجتماعى، راه را براى انحراف دين مهيا سازد و يا آن‏كه افراد جامعه به هنجارهاى دينى عمل نكنند.

ناهمنوايى با دين، گوياى عدم حاكميت آن خواهد بود و اين به معناى آسيب دين است; زيرا دين براى تنظيم رفتارهاى بشر آمده است.

نكته قابل توجه ديگر اين است كه هر چند مفهوم دين در ادبيات جامعه‏شناختى مفهومى عام و كلى است و شامل مجموعه‏اى از عقايد و مناسك دربرگيرنده امور «مقدس‏» و «غير مقدس‏» و يا «دنيوى‏» و «معنوى‏» مى‏گردد، اما در اين مقال و در كلام اميرالمؤمنين عليه السلام منظور، دين اسلام با ويژگى‏هاى خاص خود است.چنان‏كه مى‏فرمايد: «كسى كه جز اسلام آيينى برگزيند زيانش مسلم، دستگيره ايمانش گسسته و سقوط او شديد خواهد بود و سرانجام غم و اندوهى طولانى و عذابى مهلك خواهد داشت‏» . (2)

و نيز در خطبه 198 بيان مى‏دارند كه اين اسلام دين منتخب خدا مى‏باشد. (3)