يارانه – سوبسيد

مقدمه

در ادبيات اقتصادي، مكانيزم قيمتها وظيفه تخصيص منابع محدود را ميان فعاليتهاي مختلف اقتصادي بر عهده دارد. اين تخصيص در حالت رقابت كامل، كارايي را حداكثر مي سازد

براي دولت ها اين مسئله مهمي است كه بين دستيابي به كارايي حداكثر و بي عدالتي احتمالي ملازم با آن (حداقل در كوتاه مدت)، و يا كارايي كمتر ولي عدالت نسبي بيشتر يکی را انتخاب نمايند. بي عدالتي هر چه شديد ترشود، فقر و مشکلات اجتماعي گسترش بيشتري مي يابند.

بدليل عوارض اقتصادي، اجتماعي و سياسي چنين ناهنجاريهايي، دولتها بويژه در كشورهاي درحال توسعه، براي جلوگيري از گسترش فقر و بحرانهاي اجتماعي، عدالت نسبي را به بهاي از دست رفتن بخشي از كارايي دنبال مي نمايند.

پرداخت يارانه بويژه يارانه هاي قيمتي، به معناي دخالت دولت در مكانيزم قيمتها و انتخاب عدالت نسبي بيشتر است.

اما در برخی موارد، شيوه عمل نامناسب براي دستيابي به عدالت نسبي بيشتر ممكن است كارايي را به اندازه اي كاهش دهد كه بي عدالتي بيشتري را در پي داشته باشد.

نمادهايی از چالش ميان دستيابی به عدالت و فدا کردن کارايي در زمينه پرداخت يارانه در کشور:

• افزايش چشمگير فاصله مابين قيمتهای يارانه ای و قيمتهای واقعی و در نتيجه فشار بيشتر بر منابع عمومی بودجه دولت برای تامين يارانه ها.
• رشد جمعيت و افزايش تقاضا برای خدمات عمومی و زيربنايی در کنار محدوديت منابع. 
• هدفمند نبودن يارانه ها و برخورداری بيشتر گروههای پردرآمد از يارانه ها بويژه يارانه برخی از حاملهای انرژی.
• برهم خوردن الگوی مصرف خانوارها و اثرات مضر زيست محيطی مصرف زياد حاملهای انرژی.
• ظهور تکنولوژی های هدر دهنده منابع کمياب (انرژی، آب و …) و غير رقابتی شدن محصولات توليدی در بازارهای جهانی.
• گسترش نظام اداری و تشکيلات دولت و ورود دولت به فعاليتهای تصدی گری .
• فراهم شدن زمينه فسادهای اقتصادی بويژه قاچاق کالاهای يارانه ای.
• موارد فوق اگرچه اصلاح نظام پرداخت يارانه را ناگزير نموده است اما به دليل گذشت زمان و گسترش ابعاد مسئله چنين اصلاحی را بسيار پيچيده و تصميم گيری آن را برای دولتمردان بسيار مشکل نموده است. راه حل موضوع، طراحي و اتخاذ مجموعه سياستهايي است كه عدالت نسبي بيشتر، كاهش شديد كارايي و بدنبال آن کاهش عدالت را در پي نداشته باشد. اين مهم اساس برنامه هدفمند سازی يارانه ها در جهت کاهش فقر است.

تعريف يارانه

شايد يکی از مهمترين مسائل برای اصلاح نظام يارانه ها در ابتدا تعريف يارانه باشد. اهميت اين امر به دليل وجود تعاريف متعدد و برداشت های متفاوت از مفهوم يارانه  است. يارانه عبارت است از پرداخت مستقيم و يا غير مستقيم دولتی (امتياز اقتصادی) يا اعطای رجحان ويژه ای که به موسسات خصوصی، خانوارها و يا ديگر واحدهای دولتي جهت دستيابی به اهداف مورد نظر دولت انجام مي پذيرد.

تعداد صفحات : 14

پسوند فایل : ورد word