ارتباط روح با بدن و جایگاه ابزاری بدن پودمان حقوق خانواده درس انسان شناسی در اسلام

ارتباط روح با بدن و جایگاه ابزاری بدن پودمان حقوق خانواده درس انسان شناسی در اسلام

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

دسته بندی : WORD

نوع فایل .doc : ( قابل ويرايش و آماده ارسال )

تعداد صفحات  : 19 برگ

در پایان خرید ، لینک دانلود فایل نمایش داده می شود و به ایمیل شما نیز ارسال خواهد شد.

 قسمتی از متن .doc : 

مقدمه

بشر از مرگ و زندگی، خوابیدن و خواب دیدن به تصور نفس نایل می شود. پی بردن به حقیقت نفس و اسرار نهفته ای که در آن وجود دارد، هم چنین دانستن آثار، تأثیر و تأثرات متقابلی که بین نفس و بدن وجود دارد، یکی از مهم ترین مسائلی است که فکر دانشمندان را در تمام اعصار به خود مشغول کرده است.

چگونگی ارتباط مجرد با ماده در فلسفه، جایگاه خاصی داشته است. این بحث در جهان شناسی مطرح شده و ارتباط خدای مجرد را با جهان مادی از طریق عقول دهگانه که به عقول عشره معروف است، حل کرده اند. (ابن سینا، 1375: 220)

در مورد چگونگی ارتباط نفس با بدن هم، چون نفس مجرد و از سنخ ملکوت است، در بدن که ماده و از سنخ عالم ماده است نمی تواند تصرف کند. به این لحاظ به واسطه ای نیاز است که این واسطه یک جسم لطیف نورانی است که اطبا آن را روح بخاری نامیده اند. این روح به واسطه اعصابی که متصل به مغز است در تمام بدن جریان دارد. (ملاصدرا، 1990م/ 1410ق: 74)

اثبات وجود نفس

ابن سینا به دو طریق نفس را اثبات کرده است.

الف) نفس مبدأ صدور افعال مختلف و متعدّد است

در طریق اول ابن سینا درباره اثبات وجود نفس می گوید: «اجسامی را مشاهده می کنیم که دارای احساس و حرکت ارادی هستند و دسته ای دیگر دارای تغذیه، نمو و تولید مثل اند. این افعال مختلفی که از اجسام صادر می شود به دلیل جسمیت آنها نیست، زیرا در این صورت، باید همه اجسام در این افعال شریک باشند، حال آن که این طور نیست. پس باید در ذاتِ این اجسام مبادی دیگری غیر از جسمیت برای این افعال وجود داشته باشد.

آن چیزی که از روی اراده مبدأ صدور کارهای مختلف و متعدّد است، نفس نامیده می‌شود. (ابن سینا، 1975م 1395 ق:5)

ب) انسان معلَّق در فضا

اگر انسان تصور کند که به طور دفعی کامل آفریده شده است، در حالی که نمی تواند اشیای خارجی را با چشم ببیند و در خَلأ یا هوایی قرار گرفته باشد که فشار هوا را احساس نکند و بین اعضایش هم فاصله ای وجود داشته باشد که با یکدیگر برخورد نکنند تا وجود آنها را احساس کند، در چنین حالتی این انسان معلَّق در فضا هیچ یک از اعضای ظاهری و باطنی خود از قبیل قلب و دماغ را احساس نمی کند. اما ذات خود را که بدون طول و عرض و عمق است و چیزی غیر از جسم و اعضایی است که برای او ثابت نشده است، احساس می کند و از روی یقین می داند که نفس غیر از جسم است. این انسان معلَّق اگر در همین حال دستی یا عضو دیگری را تخیّل کند، آن را به عنوان جزء یا شرطی برای قوامِ ذات خود نمی داند. (همان: 13)

طبق نظر ابن سینا، اولین و بدیهی ترین ادراکی که برای انسان حاصل می شود و نیاز به هیچ گونه حدِّ اثباتی ندارد، همان ادراک نفس است، زیرا انسان نفس را بدون واسطه درک می کند. نفس مبدأ ادراکات و احساسات مختلف و اساس شخصیت است. از جسم و تعلّقات آن می توان خود را آزاد ساخت و غافل شد، ولی از نفس نمی توان لحظه ای غافل شد یا در وجود آن تردید کرد، زیرا کلیه اعمال و آثاری که بر وجود انسان مترتب است، دلایل روشنی بر وجود نفس هستند.

سهروردی در آثار متعدّد خود به شیوه های مختلفی نفس را اثبات کرده است.

الف) در همه حال به نفس توجه داری

هر جزئی از اجزای بدن به فراموشی سپرده می شود. بعضی از اعضا اگر از بین بروند در حیات و ادراک انسان نقصانی حاصل نمی شود. از هر جسم و عَرَضی می توان غافل شد، ولی از نفس نمی توان غافل شد و در همه حال آن را درک می کنی و به آن توجه داری. پس نفس با مجموعه اعضا و با هر یک از اعضا تفاوت دارد.

اگر یکی از این اعضا در نفس دخالت می داشت، خود را بدون آن عضو نمی توانست درک کند. (سهروردی، 1397 ق/1355 ش، هیاکل النور: 85 ، پرتونامه: 23) پس نفس چیزی غیر از اجسام و اعراض است.

ب) در نفس تبدیل و تغییر وجود ندارد

بدن در اثر حرارت از وزنش کاسته می شود و در اثر تغذیه افزایش پیدا می کند. پس در تبدیل و تغییر است. اگر نفس همان اعضای بدن بود باید پیوسته در تبدّل و تغیُّر می بود و نفسِ گذشته با نفسِ زمان حال تفاوت می داشت. حال آن که چنین نیست. دانایی که امری نفسانی است، پیوسته و دائم است. پس آن نفس نه همه بدن است و نه برخی از آن، بلکه با همه اینها مغایرت دارد. (همان، پرتونامه: 24-25)