353 بررسی انواع فرآیندهای فرسايش خاك 14 صفحه فایل ورد

تعريف فرسايش خاك : واژه (اروژن) Erosion

در زبان انگليسي يا اروزيون در زبان فرانسه به معني فرسايش مي‌باشد و داراي منشأ لاتين و معني تحت الفظي آن به معني ساييدگي و خوردگي است .

فرسايش ، كاهش ضخامت لايه سطحي خاك به وسيله رواناب يا باد است . فرسايش فرآيندي است كه در آن ذرات خاك توسط عوامل فرساينده از بستر اصلي خود جدا شده و توسط يكي از عوامل انتقال دهنده به مكان ديگري حمل مي‌شود . چنانچه عامل جدا كننده ذرات باد و يخچال باشد به ترتيب فرسايش بادي و يخچالي گويند . فرسايش آبي به دليل مديريت نامناسب زمين ، تخريب پوشش گياهي ، عدم كنترل جريان آب ، صورت مي‌گيرد و منجر به رواناب سطحي و انتقال خاك مي‌شود ، كه از اثرات خارجي اين پديده مي‌توان رسوب در سرها و آبراهه‌ها ، سيل و آلودگي آب را نام برد .

فرسايش آبي در ايران

ايران كشوري است كه در جنوب غربي آسيا واقع شده است . وسعت كل آن 1648000 كيلومتر مربع مي‌باشد كه 11% اين وسعت تحت كشاورزي ، 50% چراگاههاي دائمي ، 9% جنگل‌ها و بيشه‌زارها و 30% را اراضي ديگر در بر گرفته است .

متوسط بارندگي در ايران 240 ميلي‌متر كه كمتر از يك سوم متوسط بارندگي جهان است . در حال حاضر نزديك به 125 ميليون هكتار از 165 ميليون هكتار اراضي كشور در معرض فرسايش قرار دارند .

طبق گزارش سازمان خواربار جهاني در حدود 36% از كل زمين‌ها و 60% از خاكهاي كشاورزي در ايران در معرض فرسايش مي‌باشند . از عمده‌ترين دلايل فرسايش شديد در ايران ، از بين بردن پوشش گياهي مي‌باشند . اين مسئله در مورد مراتع و بسياري از اراضي جنگلي سواحل درياي خزر صادق است. تقريباً كليه مراتع ، مورد چراي بي‌رويه بوده و تراكم دام در آنها 2 تا 6 برابر ظرفيت چرا موجود است .

يكي ديگر از عوامل فرسايش آبي در ايران ، كشت بر روي اراضي شيبدار است . همانطور كه مي‌دانيم ايران كشوري كوهستاني است و شيب زمين‌ها عمدتاً بالا است . با افزايش شيب مقدار آب نفوذي كاهش مي‌يابد . بنابراين وجود رواناب قطعي است . در حوزه‌هاي فلات مركزي و مشرق ايران سواحل درياي عمان و قسمت عمده‌اي از سواحل خليج فارس كه ميزان بارندگي سالانه بسيار ناچيز است نيز انتظار فرسايش بادي را داريم .

ميزان فرسايش در مناطق مختلف

فرسايش خاك ( ton ha1 y1 )                                                    منطقه

4030                                                                              آسيا ، آفريقا ، آمريكاي جنوبي

1713                                                                              آمريكا ، اروپا

3230                                                                               ايران

ميانگين فرسايش در ايران در حدود 3،4 برابر متوسط فرسايش در جهان مي‌باشد . اولين گزارش نسبتاً كامل در مورد فرسايش خاك و لزوم حفاظت آب و خاك در ايران در سال 1327 توسط دوان و ريبن dowan and rieben دو كارشناس از فائو منتشر شد . كارشناسان پس از مطالعه خاكهاي ايران وجود سازماني براي حفاظت در ايران ضروري داشتند . در همان سال كميته حفاظت خاك در سازمان جنگل‌ها تأسيس شد . در سال 1339 در قسمتي از حوزه آبخيز سد كرج در منطقه يداچال مطالعات حفاظت خاك صورت گرفت . در سال 1346 بخش حفاظت خاك و آب در موسسه خاكشناسي داير شد .